Voorspellingsmarkten: Winst maken op iemands dood?

Jeroen Vermeer · 2026-03-05

Het is een verhaal dat je aan het denken zet. Stel je voor: je hoort op een zaterdag dat de Iraanse Ayatollah Ali Khamenei is omgekomen. Als je dan een Israëlisch-Amerikaanse zakenman in New York bent, die net €3.200 had ingezet op deze gebeurtenis, voel je de opwinding. De app van voorspellingsmarkt Kalshi gaf groene vinkjes. Zijn uitbetaling? Meer dan €58.000. Maar minuten later werd de hele handel, ter waarde van zo'n €50 miljoen, bevroren. Kalshi's reden? Ze staan geen transacties toe die "direct aan de dood zijn gekoppeld". De online verontwaardiging was groot. Gebruikers voelden zich bestolen. ### De rol van voorspellingsmarkten Wat zijn dit voor platforms? Het zijn plekken waar je kunt wedden op de uitkomst van toekomstige gebeurtenissen. Van verkiezingen tot geopolitieke acties. Kalshi promootte de handel rond Khamenei actief op hun homepage en via pushmeldingen, vóórdat zijn dood bekend werd. Ze tweette zelfs die ochtend dat de kans dat hij "geen Opperste Leider meer zou zijn" was gestegen naar 68%. Tegelijkertijd plaatsten ze een disclaimer: ze bemiddelen geen trades die op overlijden worden afgerekend. Een tegenstrijdigheid die veel vragen oproept. ### Het ethische vraagstuk Dit raakt aan een fundamentele vraag. Is het moreel verantwoord om te wedden op iemands dood? Zelfs als we de mogelijke corruptie even buiten beschouwing laten – wat we eigenlijk niet zouden moeten doen – blijft het een ongemakkelijk gevoel geven. Historisch gezien is gokken op leven en dood niet nieuw. De oude Romeinen wedden op gladiators. En vandaag de dag sluiten we levensverzekeringen af. Het verschil zit 'm vaak in de context en de intentie. - **Levensverzekeringen** worden gezien als een financiële bescherming voor nabestaanden. - **Weddenschappen op een politieke leider** voelen meer als profiteren van leed. Waar trekken we de lijn? Is een overlijdensrisicoverzekering op jezelf oké? Wat als iemand anders die voor jou afsluit? En wat als je wedt wie van een groep bekende personen het eerst overlijdt? Het zijn moderne trolleyproblemen zonder eenvoudige antwoorden. ### Een ander platform, vergelijkbare zorgen Kalshi is niet de enige speler. Neem Polymarket. Dit platform kondigde in augustus aan dat Donald Trump Jr. toetrad tot hun adviesraad. Sindsdien zijn er beschuldigingen van handelen met voorkennis. Een analysebureau, Bubblemaps, identificeerde zes "vermoedelijke insiders" op Polymarket. Zij zouden €1,1 miljoen hebben verdiend door te wedden dat de VS Iran vóór 28 februari zouden treffen – de dag waarop Operatie Epic Fury begon. Alle accounts waren de maand ervoor aangemaakt en wedden uitsluitend op de timing van een Iraanse aanval. Sommige weddenschappen werden geplaatst binnen uren na de eerste explosies in Teheran. Eén account zette €55.000 in en won €515.000. Op de eerste ochtend van de aanval postte Polymarket een meme. Een man met vijf schermen, vol met weddenschappen over Khamenei's aftreden. De caption: "Kan nu even niet, schat, ik monitor de situatie." Het voelt kil. Alsof menselijk leed wordt gereduceerd tot een kans om winst te maken. Natuurlijk, corruptie bestaat ook zonder voorspellingsmarkten. Maar dit soort platforms lijkt het wel heel gemakkelijk te maken. ### Waar gaat dit heen? We staan aan het begin van een nieuw tijdperk. Technologie maakt het mogelijk om op bijna alles te wedden. De regulering loopt achter. En de ethische discussie is complex. Als professional in website statistieken zie je de data, de trends, de bezoekersaantallen. Maar achter die cijfers zitten soms verhalen zoals deze. Verhalen over grenzen, moraal en de vraag wat we als maatschappij acceptabel vinden. Het is goed om hier kritisch over na te denken. Niet alles wat kan, moet ook. Soms is de winst niet alleen in euro's uit te drukken, maar ook in onze menselijkheid.